Secundair trauma: Wat het is en hoe je ermee omgaat

In een wereld waarin we voortdurend worden geconfronteerd met nieuws over conflicten, rampen en ander leed, merk ik dat veel mensen indirect geraakt worden door deze gebeurtenissen. Dit fenomeen wordt secundair trauma genoemd. Vooral mensen met een gevoelige aanleg of een hoge mate van empathie kunnen hiermee te maken krijgen, en het heeft een diepe impact op hun welzijn.

Wat is secundair trauma?

Secundair trauma, ook wel vicair trauma genoemd, ontstaat wanneer je indirect wordt blootgesteld aan traumatische gebeurtenissen, zoals door het horen van schrijnende verhalen, het zien van beelden van geweld, of het constant volgen van negatief nieuws. Hoewel je het trauma niet zelf hebt meegemaakt, kan het toch dezelfde symptomen veroorzaken als direct trauma. Het raakt je emotioneel, mentaal en soms zelfs fysiek.

Hoe ontstaat het?

1. Overmatige blootstelling aan leed: Constant nieuws kijken of scrollen door sociale media versterkt gevoelens van machteloosheid.

2. Empathie: Mensen die zich sterk inleven in het lijden van anderen, kunnen deze emoties als hun eigen pijn ervaren.

3. Eigen kwetsbaarheid: Eerdere trauma’s, stress of een angstige aanleg maken iemand gevoeliger voor secundair trauma.

4. Sociale omgeving: Gesprekken en discussies over wereldproblemen kunnen het trauma telkens opnieuw oproepen.

Wat doet secundair trauma met je?

Het kan leiden tot:

• Angst en stress.

• Slecht slapen of piekeren.

• Verminderde concentratie en motivatie.

• Machteloosheid of verdriet.

• Lichamelijke klachten, zoals hoofdpijn of spierspanning.

Waarom vermijden of opkroppen niet werkt

Het is begrijpelijk dat sommige mensen ervoor kiezen om het nieuws volledig te vermijden of hun emoties op te kroppen om zichzelf te beschermen. Maar deze aanpak kan averechts werken:

Bij vermijden: Je kunt spanning niet volledig negeren; het blijft onder de oppervlakte aanwezig en kan zich uiten in stress, prikkelbaarheid of somatische klachten. Bovendien verlies je de verbinding met wat er in de wereld gebeurt, wat isolerend kan werken.

Bij opkroppen: Het niet uiten van gevoelens kan ervoor zorgen dat emoties zich opstapelen en op een later moment heftiger naar boven komen. Dit vergroot de mentale en fysieke belasting.

Een balans vinden: constructieve betrokkenheid

Het is belangrijk om een middenweg te vinden tussen betrokkenheid en zelfzorg. Hier zijn enkele manieren om gezond met secundair trauma om te gaan:

Beperk je blootstelling aan het nieuws: Kies vaste momenten om het nieuws te volgen en stel grenzen aan de tijd die je eraan besteedt.

Praat erover: Bespreek wat je voelt met iemand die je vertrouwt. Het delen van je emoties helpt om spanning te verminderen.

Focus op de positieve kanten van je leven: Besteed tijd aan hobby’s, familie en activiteiten die je energie geven. Dit biedt balans en versterkt je mentale weerbaarheid.

Neem kleine acties: Door een donatie te doen of op andere manieren bij te dragen, geef je jezelf een gevoel van controle en betekenis.

Zorg voor jezelf: Yoga, mindfulness of wandelingen in de natuur kunnen helpen om spanning te verlichten en je weer in balans te brengen.

Tot slot

Secundair trauma is een serieuze reactie op het constante leed om ons heen. Het is belangrijk om je emoties te erkennen, want zowel volledige betrokkenheid als vermijden kan schadelijk zijn. Vind een balans waarin je je gevoelens uit op een constructieve manier en je focus legt op de positieve aspecten van je leven. Zo blijf je verbonden met de wereld, zonder jezelf te overweldigen.